1-3 TaksitSchubert "Gezgin Fantezisi"ni (Wandererfantasie) Kasım 1822'de —genellikle bir "kriz yılı" olarak nitelenen dönemde, "Bitmemiş" si minör Senfoni ile aynı yıl— besteledi. Fantezi ilkesini sonat döngüsü ilkesiyle birleştiren Schubert, bütünü birbirine kesintisiz akan dört büyük bölüme (kısma) böler; tematik malzemenin tümünü, ikinci bölümde kendi "Der Wanderer" (Gezgin) şarkısından ödünç aldığı ölçülerden oluşan bir çekirdekten türetir.
Bu Urtext edisyonunun ana kaynağı, Kasım 1822 tarihini taşıyan otograftır. Editör Ernst Herttrich, otografı "birincil kaynak" olarak aldı ve ilk baskıya yalnızca kuşkulu durumlarda başvurarak kaynak karışımından titizlikle kaçındı. Parmak numaraları Hans-Martin Theopold'a aittir. Urtext Edisyon, karton kapak.
"Gezgin Fantezisi", tek bir çekirdek fikirden —"Der Wanderer" D 493 şarkısının, gezginin "burada güneş bana öyle soğuk geliyor" dizesine eşlik eden ezgisinden— türetilen, kesintisiz akan dört bölümlü devasa bir yapıdır: ateşli açılış Allegro, şarkı temasının doğrudan alıntılandığı Adagio varyasyonları, canlı bir Scherzo (Presto) ve füglü bir final. Schubert burada, döngüsel bir bütünlük içinde tema dönüşümünün en görkemli erken örneklerinden birini yarattı; eser, ilerleyen on yıllarda Liszt'in senfonik şiirlerine ve tema dönüşümü tekniğine de esin kaynağı oldu.
Eser aynı zamanda Schubert'in yazdığı en zorlu piyano parçalarından biridir. Rivayete göre besteci, finalin güçlü pasajlarında takılıp kalmış ve "Bırakın bunu şeytan çalsın!" diye haykırarak piyanodan kalkmıştır. İlk baskı 1823'te Viyana'da Cappi & Diabelli tarafından yayımlandı; eser, piyano hastası zengin bir amatör olan Emanuel von Liebenberg de Zsittin'e ithaf edildi.
Ana kaynak olarak kullanılan, Schubert'in "Gezgin Fantezisi" (Wandererfantasie) adıyla bilinen eserinin otografı, Kasım 1822 tarih bilgisini taşır. İlk baskı 1823'te Viyana'da Cappi & Diabelli tarafından yayımlandı. Bu ilk baskı ve —ilk baskının bazı hatalarını düzelten, Diabelli'nin daha sonra çıkardığı yeni başlık baskısı (Titelauflage)— yalnızca kuşkulu durumlarda başvurulan kaynaklar oldu. Kaynaklar arasındaki önemli farklar, bu edisyonun sonundaki Bemerkungen bölümünde belirtilmiştir. Kaynaklarda büyük olasılıkla yalnızca dalgınlıkla eksik kalan işaretler parantez içine alınmıştır.
Ernst Herttrich — G. Henle Verlag (Duisburg, İlkbahar 1974)
Not: Bu edisyonun (HN 282, 1974) önsözü, yukarıda çevrilen kısa bir kaynak notundan ibarettir. Yukarıdaki "Eser Hakkında" ve "Tarih" bölümlerindeki arka plan bilgileri, Henle edisyon tanıtımına ve iyi belgelenmiş müzik tarihi kaynaklarına dayanır; bu bölüm ise Henle önsözünün birebir Türkçe çevirisidir.
Yalnızca sanat liedinin (Kunstlied) başlatıcısı ve 19. yüzyıldaki en önemli bestecisi değil, çalgısal eserlerinde de Viyana Klasisizmi'ne karşıt bir kompozisyon anlayışı gerçekleştirmiştir. Eserlerinin “göksel uzunluğunun” altında, motivik gelişim ilkesine göre değil, daha çok duraklama/oyalanma fikrine seslenen bir zaman kurgusu yatar; değişimler çoğunlukla kesintisiz açılımla değil, ani patlamalarla gerçekleşir. Süslü liedleri döneminin yalınlık idealiyle çelişir ve sonraki kuşaklarca örnek alınarak 19. yüzyıl sanat liedinin temelini oluşturur. Kısa yaşamına karşın muazzam üretimi iki ünlü şarkı döngüsü dahil 600 lied; yedi tam ve birkaç tamamlanmamış senfoni (si minör 'Bitmemiş' dahil); çok sayıda oda müziği; on dört tam piyano sonatı; altı ayin ve daha pek çok eseri kapsar.