1-3 TaksitCanto serioso, Danimarkalı besteci Carl Nielsen'in (1865–1931) korno repertuvarına kazandırdığı ender başyapıtlardan biridir. 1913'te Kopenhag'daki bir korno sınavı için özgül olarak bestelenen bu kısa ama yoğun yapıt, adının tüm ağırlığını taşır: "ciddi şarkı". Geç Romantik tonalite anlayışını aşmaya başlayan Nielsen'in olgunluk döneminin eseri olan bu parça, sert korno yazısı ve sezgisel harmonik değişimleriyle korno edebiyatının sınav parçaları arasında seçkin bir yere sahiptir.
Carl Nielsen, 20. yüzyılın başlarında Avrupa müziğinde kendi sesini bulan ender bestecilerden biridir. Geç Romantizm'in sınırlarını zorlayarak tonaliteyi daha dinamik, hatta polimodal bir çerçevede kullanan Nielsen, senfoni ve oda müziği başta olmak üzere geniş bir yelpazede unutulmaz eserler bırakmıştır. Canto serioso, 1913'te Kopenhag Konservatuvarı'nda düzenlenen bir korno giriş sınavı için bestelenmiştir.
Kısa bir yapıt olmakla birlikte yoğun bir duygusal içeriğe sahiptir. Korno partisinin geniş yay çizerek tırmanan ve inen melodik çizgisi, piyano eşliğiyle sık harmonik renk değişimleri arasında derin bir diyalog kurar. Eser, hem korno tekniğinin tüm nüanslarını — yumuşak pianissimo'dan güçlü fortissimo'ya — hem de yorumcu için gerçek bir müzikal olgunluk talebini bir arada barındırmaktadır. Günümüzde dünya genelinde önemli korno sınavlarının vazgeçilmez parçaları arasına girmiştir.
Danimarkalı besteci Carl Nielsen (1865–1931), Korno ve Piyano için Canto serioso'yu 1913 ilkbaharında, Kopenhag'daki Kraliyet Tiyatrosu'nun ısmarlaması üzerine yazdı. Eserin oluşumu böylece, Nielsen'in serbest besteci olarak kendini kabul ettirdiği ve özellikle Keman Konçertosu (1911) ile 3. Senfonisi (Sinfonia expansiva, 1910/11) sayesinde giderek artan bir uluslararası ilgi de kazanabildiği bir döneme rastlar.
Kraliyet Tiyatrosu orkestrası, 3 Nisan 1913'te 4. kornist kadrosunu kamuya açık olarak ilan etmiş ve bunun için 24 Nisan'da bir deneme dinletisi düzenlemişti. Orkestraya kapelmeister ve eski üye olarak çok yakından bağlı olan Nielsen, bu vesileyle, o sırada henüz başlıksız olan kısa bir sınav parçası besteledi. (Canto serioso'nun oluşum tarihi için bkz. Elly Bruunshuus Petersen'in Bütün Eserler Baskısı'ndaki ayrıntılı sunumu, Canto serioso önsözü, içinde: Carl Nielsen. Værker, Seri II, Cilt 11, yay. haz. Lisbeth Ahlgren Jensen ve diğerleri, Kopenhag 2003, s. XXVII vd.) Kurşunkalemle yapılmış ilk eskizvari bir yazımın ardından Nielsen, mürekkeple temiz bir kopya hazırladı; bu kopya, adaylar ve piyano eşlikçisi için gereken altı istinsah nüshasına örnek oldu. (Kaynaklar ve içlerindeki bazı farklı okuma biçimlerine ilişkin ayrıntılı bilgi, bu baskının sonundaki Açıklamalar'da bulunabilir.) Sınavı sonunda genç kornist Martin Sørensen kazandı.
Nielsen'in bestesini, değeri pek olmayan salt bir vesile eseri olarak görmediğini, özgün versiyondan bir süre sonra yaptığı Canto serioso'nun viyolonsel versiyonu gösterir; bu versiyonun ilk seslendirilmesi Şubat 1916'da, Nielsen'in yakın dostu, hekim ve viyolonselci Carl Bretton-Meyer'in katılımıyla gerçekleşti (krş. Lisbeth Larsen'in viyolonsel versiyonuna önsözü, içinde: Carl Nielsen. Værker, Seri IV, Cilt 1, Kopenhag 2009, s. XLI vd.). Canto serioso başlığını Nielsen, korno versiyonunun otografına ancak sonradan ekledi (viyolonsel versiyonu başlık sayfasında hâlâ özgün "Andante sostenuto" adlandırmasını taşır).
Nielsen, eserin yayımlanmasıyla da hayli ilgiliydi; nitekim bu, Prag'lı yazar ve tiyatro eleştirmeni Max Brod'a yazdığı 29 Nisan 1913 tarihli bir mektuptan da anlaşılır. Mektupta, bu "çok kişisel fantezi parçası"nın o zamana dek basılmamış olmasından kendi edilgenliğini sorumlu tutar: "İtiraf etmeliyim ki bunun tek suçlusu kendi tembelliğimdir. […] üstelik prova düzeltmesine karşı büyük bir tiksintim ve üşengeçliğim var" (özgünü Almanca, alıntı: Carl Nielsen brevudgaven, yay. haz. John Fellow, Cilt 4: 1911–1913, Kopenhag 2008, s. 431 vd.). Canto serioso'nun yayımı, bestecinin sağlığında artık gerçekleşmedi: İlk baskı, ancak 1944'te, Nielsen'in ölümünden on üç yıl sonra, Kopenhag'daki Skandinavisk Musikforlag'da, hem korno hem de viyolonsel versiyonlarıyla çıktı. Dan Fog ve Torben Schousboe'nun eser kataloğunda Canto serioso, No. 132 olarak listelenir, ancak hatalı bir "yaklaşık 1928'de bestelendi" bilgisiyle (Fog/Schousboe, Carl Nielsen. Kompositioner. En bibliografi, Kopenhag 1965).
Canto serioso'nun bir 4. (yani pes) korno için sınav parçası olarak bestelendiği, özellikle solo partinin orta-pes tessiturasında görülür (nadiren do²'den yukarı çıkar; tek tepe ses fa♯²'dir, buna karşılık pes bölgede Sol'e kadar iner). Uzun pes uzatılmış sesler ve staccato'da hızlı üçlü kırılmaları da teknik çok yönlülük gerektirir. Bu dışsal yönler bir yana, Nielsen, korno repertuvarında sağlam bir yer edinmiş, anlatımı güçlü ve kantabl bir beste yaratmayı başardı.
Editör ve yayınevi, kaynak kopyalarını nazikçe sundukları için Kopenhag Kongelige Bibliotek'e teşekkür eder. Ayrıca, Danca kaynak metinleri ve ikincil literatürü çevirdiği için Katharina Fürholzer'e içtenlikle teşekkür ederiz.
Münih, İlkbahar 2014 — Dominik Rahmer
En önemli Danimarkalı bestecinin hatırı sayılır üretimi tüm olağan türleri kapsar: iki opera, sahne müziği, çok sayıda koro eseri, yaklaşık 200 şarkı, altı senfoni, üç konçerto, oda müziği, piyano eserleri. Eseri, Rönesans vokal polifonisiyle uğraşının izini taşır; bunu ilerici bir armonik dille birleştirir.
HIZLI KARGO
STOKTA VAR