1-3 TaksitHenle bu yayınla kontrbas çalanlar için gerçek bir hazine keşfetti: Beethoven'ın çağdaşı Domenico Dragonetti'nin on iki stilize valsinden oluşan bir koleksiyon. "Kontrbasın Paganini'si" olarak anılan Dragonetti, Venedik'te büyümüş ve yetişkin hayatını Londra'da geçirmiştir. On İki Vals büyük olasılıkla Londra'da yazılmıştır ve hayatta kalan en eski solo kontrbas yapıtları arasında sayılmaktadır. Bu büyüleyici parçalar bugüne kadar hiçbir zaman bütünüyle yayımlanmamıştı. Virtüöz görüntülerine karşın teknik engeller rahatlıkla aşılabilir; eserler bu nedenle hem konser salonunda hem de ansiyel parça olarak kullanılmaya uygundur.
Domenico Dragonetti (1763–1846), İtalyan kontrbas virtüözüdür ve yaşadığı dönemin en etkili müzisyenlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Venedik'te doğmuş, 1794'te Londra'ya yerleşmiş ve ölümüne kadar orada yaşamıştır. Beethoven, Dragonetti'yi yakından tanımış ve onunla birlikte müzik yapmıştır; Beethoven'ın bazı senfonilerindeki kontrbas bölümlerinin Dragonetti'nin etkisini taşıdığı bilinmektedir.
On İki Vals, büyük olasılıkla Dragonetti'nin Londra'daki aktif müzik hayatı döneminde bestelenmiştir. Eserler stilize birer dans olup kontrbasın her tonalite ve pozisyonunu sınayan bir koleksiyon niteliğindedir. Virtüöz bir izlenim yaratmalarına karşın teknik gereklilikleri, orta düzeyden ileri düzeye geçiş aşamasındaki öğrenciler için de erişilebilir bir aralıkta tutulmuştur. Her vals kısa, özlü ve karakterlidir; bu yapı onları konser ansiyelleri için ideal kılmaktadır. Editör Tobias Glöckler — Drezdner Filarmoni'nin asistan birinci kontrbassisti ve Dittersdorf ile Hoffmeister konçertolarının Henle baskılarını da hazırlayan aynı isim — bu koleksiyonla kontrbas solo literatürünün önemli bir boşluğunu doldurmuştur.
Kariyerinin başlarında solist olarak elde ettiği başarılar, Venedik'teki San Marco Şapeli'nin (Cappella di San Marco) kontrbasçısı Domenico Dragonetti'ye (1763–1846) kısa sürede yurt dışından kazançlı çağrılar getirdi. Pek çok hemşehrisi gibi o da Londra'ya gitmeyi seçti; 1794'ten itibaren neredeyse aralıksız orada yaşadı ve hızla, basının ve halkın övgüyle andığı bir virtüöz konumuna yükseldi. "Il Drago", kısa sürede Londra müzik yaşamının vazgeçilmez bir parçası oldu: King's Theatre, Philharmonic Society ve Ancient Concerts'ün yeri doldurulamaz solo kontrbasçısı, aranan bir oda müziği sanatçısı ve çeşitli festivallerle abonman konserlerinin davetli konuğu olarak, fahiş ücretler kazanıyordu. Eksantrik ve sevilen Dragonetti, çok yönlü sosyal ilişkiler kurdu ve Haydn, Spohr, Rossini ve Paganini gibi bestecilerle düşüp kalktı. 1799'da Viyana'da Beethoven'la tanıştı.
Dragonetti'nin Kontrbas Solo için On İki Vals'i, yapıtlarının çoğu gibi Londra'da bestelendi ve bestecinin kendi kullanımı için tasarlanmıştı. Tam besteleme tarihi bilinmiyor; ancak Dragonetti'nin uzun yıllar dostu olan yayıncı Vincent Novello'nun (1781–1861) otografa eklediği notlar bu konuda bir fikir verir. Novello'nun, Dragonetti'nin ölümünden sonra yazdığı ve valslerin Venedikli sanatçının "son oyunbaz alıştırmaları" arasında yer aldığını belirten notları, bunların geç bir döneme ait yapıt olduğunu güçlü biçimde düşündürür. Novello ayrıca, Dragonetti'nin valsleri kendisine özel odalarında çaldığını aktarır. Coşkuyla, kontrbasta benzer bir şeyin "dünya var oldukça […] büyük olasılıkla bir daha asla duyulamayacağını" yazmıştır.
Anılan Londra otografı (British Library; ayrıntılar için cildin sonundaki Açıklamalar bölümüne bakınız) bu baskının temelini oluşturur. Ayrıca No. 10 için otograf bir kopya daha vardır (Paris, Bibliothèque nationale de France). Bu kopyanın ithafından anlaşıldığına göre Dragonetti, "Souvenire" başlıklı bu parçayı, ünlü Parisli kemancı ve orkestra şefi François Habeneck'e (1781–1849) ulaştırmış; Habeneck de onu bir albüm yaprağı olarak el yazması koleksiyonuna katmıştır. Dragonetti artık parçasını kimin çalacağı konusunda söz sahibi olmadığından, Paris kopyasında tedbiren tempo işaretini Allegro'dan Allegretto'ya yavaşlatmış ve Da capo yönergesine, aslında apaçık olan senza replica (tekrarsız) eklentisini koymuştur.
Habeneck'inki gibi, başlıca çeşitli bestecilerin kısa, eğlenceli karakter parçalarından oluşan el yazması koleksiyonları, 1840'ların Paris'inde sözde "hatıra albümleri" (Souvenir-Albümleri) olarak son derece rağbet görüyordu. İlginçtir ki Londra kaynağındaki valslerden biri (No. 9) de moda olan "Souvenire" başlığını taşıyan bir ithaf içerir; bu da valslerin bu dönemde bestelendiği olasılığını ayrıca pekiştirir.
Dragonetti, dinleyicilerini çoğu kez son derece hızlı temolarıyla şaşırtırdı. Dönemin eleştirileri, çalışındaki olağanüstü ses hacmini ve "göksel ateşi" defalarca anlatır. Dragonetti, dörtlü aralıklarla (La–re–sol) akortlanmış üç telli bir kontrbasta çalıyordu. Bunun için, bugün artık kullanılmayan, dışa doğru (konveks) kavisli ve "alttan tutuşla" (Untergriff) çalınan bir yay kullanırdı. Yay kılının gerginliği bir vidayla sabitlenmez, parmakla esnek biçimde ayarlanırdı. "Dragonetti yayı", kesin artikülasyon (attack) ve ritmik isabetle güçlü, hızlı pasaj çalmaya olanak tanırdı; buna karşılık uzun kantilenler için daha az elverişliydi. Besteleme açısından valsler bu koşullara en uygun biçimde biçimlenmiştir. Parçaların baştan sona virtüözce karakteri, kısmen "uzak" tonların kullanımı ve nihayet sayılarının 12 oluşu, bunların yöntemli biçimde bir döngü olarak tasarlandığını düşündürür. Yine de bugün tüm valslerin eksiksiz seslendirilmesi zorunlu görünmez; tek tek parçalar da konser programları için seçilebilir. Üstelik valsler, bis (encore) parçası olarak da son derece elverişlidir.
Dragonetti, özellikle solo kontrbas için yapıt yazan ilk besteci gibi görünüyor. On İki Vals'le, müzikal yoğunluğu solist için baştan çıkarıcı güçlüklerin bolluğuyla birleştiren bir yapıt ortaya çıktı. Eşliksiz kontrbas için son derece sınırlı olan repertuvar içinde valsler seçkin bir yer tutar. Şaşırtıcı olan, bu büyüleyici döngünün bugüne dek büyük ölçüde göz ardı edilmiş olmasıdır.
Editör ve yayınevi, sundukları müzikoloji bilgileri için Fiona Palmer'a (Belfast) ve kaynakları inceleme olanağı ile yayım izni için Londra ve Paris'teki kütüphanelere teşekkür eder.
Dresden, İlkbahar 2007 — Tobias Glöckler
İtalyan kontrbasçı ve besteci. Londra'da, kendine özgü yay tekniğini icat etti; bu teknik, ifade gücü yüksek, virtüöz bir çalış üslubunu mümkün kıldı ve Londra sınırlarının ötesinde de —örneğin Paris Konservatuvarı'nda Gioacchino Rossini tarafından— benimsendi. Kontrbas için zorlu solo ve oda müziği eserlerinin yanı sıra vokal müzik yazdı, kendi ve başkalarının eserlerini düzenledi.
HIZLI KARGO
STOKTA VAR