1-3 TaksitBeethoven'ın piyano sonatları 2020 Beethoven yılında G. Henle Yayınevi tarafından yeni bir Urtext edisyonu olarak yayımlandı. Bu ikinci cilt, 1802–1806 yılları arasında bestelenen ve No. 12'den No. 22'ye kadar olan on bir sonatı kapsamaktadır (op. 26–54). Eserlerin tamamı, güncel araştırmaların ışığında yeniden düzenlenmiş; kaynak durumu ve okuma sorunlarını ele alan kapsamlı bir önsöz ile eleştirel bir raporu içermektedir.
Edisyon, efsanevi piyanist Murray Perahia ile G. Henle Yayınevi'nin tanınmış Beethoven uzmanı Norbert Gertsch tarafından hazırlanmıştır. Perahia, paha biçilmez parmak numaralarının yanı sıra bu yapıtların duygusal dünyası ve yapısal özellikleri hakkındaki derin düşüncelerini de okuyucuyla paylaşmaktadır. Cilt, 318 sayfa (XXXII+286) olup 23,5 × 31,0 cm boyutundadır. ISMN: 979-0-2018-0834-5.
Bu cilt; "Ay Işığı", "Fırtına", "Pastorale" ve "Waldstein" gibi Beethoven'ın en çok tanınan ve icra edilen sonatlarını bir araya getirmektedir. Fransız müzik dergisi Pianiste, 2020 yılındaki eleştirisinde bu edisyon için şunu yazmıştır: "Büyük bir sanatçının güvenini paylaşmak ne büyük bir ayrıcalık — kapsamlı ve ayrıntılı önsözde derin bilgisi ustalıkla aktarılmıştır."
Bu ciltte yer alan on bir sonat, Beethoven'ın yaratıcılığının doruk noktasına ulaştığı 1800–1806 yılları arasında bestelendi. Besteci, bu dönemde ilerleyen işitme kaybına rağmen müzik tarihinin en özgün ve etkili yapıtlarını kaleme aldı. Söz konusu sonatlar, Beethoven'ın erken dönem stilini Geç dönemin derin felsefi soruşturmasına bağlayan bir köprü niteliği taşımaktadır.
Op. 26 (No. 12, La bemol majör — "Cenaze Marşı"): "Marcia funebre sulla morte d'un Eroe" (Bir kahraman ölümü üzerine cenaze marşı) başlığını taşıyan üçüncü bölümüyle ünlüdür. Beethoven'ın cenaze töreninde bu marş çalınmıştır. Yapıt, o dönemde son derece popüler olmuş; aynı yıl üç ayrı yayınevi bu bölümü tek başına yayımlamıştır.
Op. 27/2 (No. 14, Do diyez minör — "Ay Işığı Sonatı"): Beethoven müziğinin en tanınan yapıtlarından biri. 1802 yılında yayımlanan orijinal baskıda başlık yalnızca "Sonata quasi una Fantasia"dır. "Ay Işığı" (Mondscheinsonate) lakabı, Ludwig Rellstab'ın 1823 tarihli sanat romanındaki şiirsel betimlemesinden kaynaklanmaktadır. Beethoven, bu sonatı öğrencisi ve aşkı Kontesi Giulietta Guicciardi'ye ithaf etmiştir. Üç bölümün tümü "attacca" geçişlerle birbirine bağlanır ve tek bir bütünsel fantezi oluşturur.
Op. 28 (No. 15, Re majör — "Pastorale"): Orijinal baskıda "Grande Sonate" adıyla yayımlanan bu yapıt, İngiltere'deki 1805 tarihli baskıda "Sonate Pastorale" olarak adlandırılmıştır. Kırsal tabiat sahneleri, pedal basslar ve basit armonilerle Beethoven'ın ileride yazacağı 6. Senfonisi'ni (Pastoral Senfoni) haber verir.
Op. 31/2 (No. 17, Re minör — "Fırtına Sonatı"): Biyografisti Anton Schindler'ın aktardığına göre, Beethoven bu sonatı anlamlandırmak isteyenlere yalnızca şu yanıtı vermiştir: "Shakespeare'in Fırtına'sını okuyun." Üç bölümü de dramatik bir gerilim içerir.
Op. 53 (No. 21, Do majör — "Waldstein"): Kont Ferdinand von Waldstein'e ithaf edilen bu sonat, Beethoven'ın piyano yazımında devrimsel bir adımı temsil eder. Zengin armonik rengi, enerjik ritmik yapısı ve teknik güçlüğüyle özellikle op. 57 "Appassionata"nın habercisidir. İlk yayımlandığında ikinci bölüm "Andante favori" olarak tanınmıştı; ancak Beethoven bu bölümün sonatı çok uzattığını düşünerek yerine kısa bir Introduzione koymuştur.
Bu sonatlar; Wilhelm Kempff, Emil Gilels, Arthur Rubinstein, Murray Perahia, Daniel Barenboim ve András Schiff gibi efsanevi piyanistler tarafından defalarca icra edilerek kayıt altına alınmış, piyano repertuvarının vazgeçilmez yapıtları haline gelmiştir.
Op. 26 Sonatı (No. 12 — "Cenaze Marşı"): Beethoven, 1800 yılının ikinci yarısında "Landsberg 7" sketchbook'unda bu sonatın ilk fikirlerini "Sonate pour M." başlığıyla not etti. Sonradan son derece popüler hale gelen Grande Sonate op. 26, "Trauermarsch" (Cenaze Marşı) olarak da bilinmektedir. Eser, Beethoven'ın 1800–1802 yılları arasında bestelediği sekiz piyano sonatından ikincisidir. İlk yayımlayan Johann Cappi'nin (Mart 1802) kalitesiz baskısından memnun kalmayan besteci, sonraki yapıtlarını bu yayınevine vermemiştir. Eserin üçüncü bölümü olan cenaze marşı çok geçmeden bağımsız bir ün kazandı; aynı yıl üç ayrı yayıncı bu bölümü tek başına yayımladı. Beethoven, bu marşı 1815'te Leonore Prohaska dramı için orkestral biçime de uyarlamıştır. 29 Mart 1827'de ise Beethoven'ın kendi cenazesinde çalınmıştır.
Op. 27/1 Sonatı (No. 13 — Quasi una Fantasia): Her iki Op. 27 sonatı da "Sonata quasi una Fantasia" başlığını taşımaktadır; ancak bugün bu ad daha çok "Ay Işığı Sonatı" ile özdeşleşmiştir. Beethoven başlangıçta iki sonatı tek bir opus olarak bir araya getirmiş, ancak farklı kişilere ithaf etmek istediği için sonunda ayrı ayrı yayımlamaya karar vermiştir. Op. 27/1, Prens Johann Joseph von Liechtenstein'ın eşi Josephine Sophie Fürstin von Liechtenstein'e (1776–1848) ithaf edilmiştir. Orijinal baskı son derece özenli bir şekilde hazırlanmış ve az sayıda editoryal sorun içermektedir.
Op. 27/2 Sonatı (No. 14 — "Ay Işığı"): 1802 yılında Cappi tarafından yayımlanan orijinal baskıda başlık yalnızca "SONATA quasi una FANTASIA" olarak geçmektedir. Bugün bu sonatla özdeşleşen "Ay Işığı Sonatı" (Mondscheinsonate) lakabı, doğrudan Beethoven'a değil, Ludwig Rellstab'ın 1823 tarihli sanat romanında yer alan şiirsel bir betimlemesine dayanır: "Göl, alacakaranlıktaki ay ışığında süzülür, dalga loş kıyıya vurur, karanlık orman dağları yükselir ve kutsal mekânı dünyadan koparır…" Bu tasvirden etkilenen dönem eleştirmenleri lakabı benimsedi. Araştırmalar, Beethoven'ın sonatı bestelediği yıllarda Aeolus harpine ilgi duyduğunu ortaya koymaktadır. Besteci, Widmungsträgerin Kontesi Giulietta Guicciardi'ye (1784–1856) olan aşkıyla da bu eser ilişkilendirilmiştir. Sonatın üç bölümü "attacca" geçişlerle birbirine bağlanmaktadır; ilk bölüm, günümüzde bağımsız bir müzik parçası olarak tüketilse de eser özünde bütünsel bir fantezi olma niteliğini korumaktadır.
Op. 28 Sonatı (No. 15 — "Pastorale"): Beethoven, Haziran 1801'de bir mektubunda şöyle yazmıştır: "Kompozisyonlarım bana çok şey kazandırıyor ve neredeyse yerine getiremeyeceğimden fazla siparişim var; her bir eser için 6–7 yayınevi var." Söz konusu dönem; 2. Senfoni, Prometheus Yaratıkları balesi ve dört piyano sonatının (op. 26–28) bestelendiği yaratıcı açıdan son derece verimli bir yıla denk gelmektedir. İngiltere'deki 1805 tarihli baskısında "Sonate Pastorale" olarak adlandırılan eser, kırsal peyzaj motiflerini 4. bölümde barındırmaktadır: üçlü dans ritmi, pedal basslar ve Tonika-Dominant-Subdominant çevresinde dönen sade armoni yapısı. Beethoven'ın altı yıl sonra bestelediği Pastoral Senfoni'nin (op. 68) habercisi niteliğindedir.
Op. 31 Sonatları (No. 16, 17, 18): Beethoven bu üç sonatı Zürihli yayıncı Hans Georg Nägeli'ye vermiştir. Nägeli, 1803 yılında "Répertoire des Clavecinistes" adlı prestijli bir yayın dizisi başlatmış ve Beethoven'ı bu dizinin açılışını yapacak isim olarak seçmiştir. Sonatlar Heiligenstadt'ta bestelendi; Beethoven'ın ağır işitme kaybını anlattığı ünlü "Heiligenstadt Vasiyetnamesi" de aynı dönemde kaleme alınmıştır. Nägeli'nin baskısı çok sayıda hata içerdiği için Beethoven öfkelendi ve Simrock'tan "Edition très correcte" (Çok doğru baskı) hazırlamasını istedi. Piyanist Ferdinand Ries'in aktardığına göre, Beethoven baskıyı ilk dinlediğinde Ries'i klavyenin başından neredeyse iterek "Bu nerede yazıyor, lanet olsun?" diye bağırmıştır. Op. 31/2 için kullanılan "Sturm-Sonate" (Fırtına Sonatı) adı ise yalnızca Schindler'ın biyografisinde yer almakta, orijinal baskıda geçmemektedir.
Op. 49 Sonatları (No. 19 ve 20): "Deux Sonates faciles" (İki Kolay Sonat) başlığıyla Ocak 1805'te yayımlanan bu iki sonat aslında çok daha erken bir tarihte —yaklaşık 1796–1798 yıllarında— bestelenmiştir. Yüksek opus numarası bunların geç dönem eserleri olduğu izlenimini verse de kronolojik olarak Op. 2 ile Op. 10 sonatlarına komşudurlar. Beethoven'ın bu basit iki bölümlü sonatları neden bestelerken hemen yayımlamadığı bilinmemekte, yalnızca öğrencilerine ya da yakın çevresine hediye ettiği düşünülmektedir. Op. 49/2'nin Tempo di Menuetto teması aynı zamanda 1799 tarihli Septet op. 20'de de kullanılmıştır.
Op. 53 Sonatı (No. 21 — "Waldstein"): Kont Ferdinand von Waldstein'e ithaf edilen bu sonat, 1805 yılında yayımlanmıştır. Orijinalde ikinci bölüm olarak planlanan "Andante favori" sonradan bağımsız bir parça olarak yayımlanmış; yerine kısa bir Introduzione konulmuştur. Waldstein Sonatı, geniş dinamik yelpazesi, virtüözik teknik gereksinimleri ve özgün harmonik rengiyle Beethoven'ın orta dönem üslubunun doruk noktalarından birini oluşturmaktadır. Murray Perahia, bu sonat için önsözünde bestecinin piyano yazımındaki devrimsel çeşitliliğe dikkat çekmektedir.
Hiçbir besteci, hemen ardından gelen kuşaklardan günümüze dek Beethoven kadar derin ve kalıcı bir etki bırakmamıştır. Çalgısal müziği, özellikle senfonileri, 19. yüzyıl boyunca senfonik besteciliğin ölçütü oldu. Müziğinin olağanüstü yüksek düzeyi ve serbest besteci olarak göreli bağımsızlığı, onun “tüm zamanların en büyük bestecisi” olarak nitelenmesine yol açmıştır.
HIZLI KARGO
STOKTA VAR
