Bach'ın gamba sonatları, alçak registerli yaylı çalgıların dağarı için önemli bir zenginleşme oluşturur. Üç sonatın her biri ayrı bir eser olarak bestelenmiş ve öyle aktarılmıştır. Dolayısıyla bunlar, Bach'ın oda müziği eserlerinde başka türlü sıkça rastlanan kapalı bir döngü değildir. Ortak yanları şudur: tutarlı biçimde zorunlu (obligato) üç seslilikte tutulmuşlardır —az sayıdaki genel bas (continuo) girişleri pekâlâ göz ardı edilebilir— ve hepsi, başlangıçta başka kadro için yazılmış eserlerin düzenlemeleridir.

Sol majör Sonat BWV 1027, iki flüt ve basso continuo için çok daha erken bir versiyona dayanır; bu versiyon Köthen'de yaklaşık 1720'de oluşmuş olabilir (BWV 1039). Olasılıkla kendisi de zaten bir düzenlemedir. İki flüt için versiyon da bu yayınevinde çıkmıştır (HN 329); editörü Hans Eppstein orada ayrıca iki keman ve basso continuo için bir versiyon yeniden kurar. Re majör Sonat BWV 1028, üslupsal olarak ön-klasik döneme yakınlığının tanıklık ettiği gibi, çok daha sonra oluşmuş olmalıdır. Burada da, kendisinden önce başka çalgı versiyonları bulunan bir düzenleme söz konusudur (bkz. cilt sonundaki Notlar). Sol minör Sonat BWV 1029, üslup olarak Bach'ın konçertant eserleriyle, her şeyden önce Brandenburg Konçertolarıyla akrabadır.

Bach'ın gamba sonatlarını kimin için ve hangi vesileyle bestelediği açık kalmak zorundadır. Sol majör Sonat'ın Köthen saray gambacısı Christian Ferdinand Abel için, sonraki sonatların ise onun oğlu, ünlü gambacı Carl Friedrich Abel için yazılıp yazılmadığı zaman zaman tartışılmıştır, ama kanıtlanamaz.

Bach'ta zaten alışılmış olan düzenleme pratiği göz önüne alındığında, gamba sonatlarını modern bir baskıda özgün çalgının yanı sıra akraba kadrolar olan viyolonsel ve viyola için de sunmak akla yatkındır. Böylece, haklı olarak uzun zamandır yerleşmiş bir icra geleneği hesaba katılmış olur. Eklenen çalış partileri uygulama (icra) için düzenlenmiştir. Henle partisyonunda basılı parti metnini temel alırlar, ama partisyon metninin ötesinde, yaylı çalgı düzenleyicisi tarafından parantez içinde eklenmiş işaretler —genellikle yaylar— içerebilir. Temel baskı, yani gamba versiyonu, paralel yerlere göre yapılan bu tür eklemelerde son derece çekingen davranır; aynı mantıkla klavsen metni de öyle. Gamba versiyonunda tek tek partinin nota metni, elbette yay işaretleri gibi pratik eklemeler dışında, partisyondakiyle aynıdır. Viyolonsel ve viyola partilerine eklenen olası ek müzikal işaretler, özellikle yaylar, topluluğun türdeş (homojen) artikülasyonunu güvenceye almak için klavye çalgısı tarafından da benimsenmelidir. Gambanın bitiş akorları, daha iyi çalınabilirlik için diğer iki partide yeniden düzenlenmek zorunda kalmıştır. Viyola partisi zaman zaman, çalgının ses genişliğine uygun oktav konumunu özgün biçimden ayrılarak seçer. İlgili kesimler partide işaretlenmiştir. Kaynaklara, edisyona ve okuyuşlara ilişkin ayrıntılı açıklamalar cilt sonundaki Notlar bölümünde bulunabilir.

Editör, tüm kaynaklar temelinde gamba metnini titizlikle saptadığı için Profesör Rainer Zipperling'e teşekkür eder; çalışması, bu baskının ilgili editoryal kararlarını belirleyici biçimde etkilemiştir. Genel bas kesimlerinin gerçekleştirimi (realizasyonu) için Profesör Siegfried Petrenz'e içtenlikle teşekkür edilir. Gamba sonatlarının bu yeni Urtext baskısının, Hans Eppstein'ın Neue Bach-Ausgabe içindeki temel çalışması üzerine kurulabildiği de anılmadan geçilmemelidir. Son olarak, kaynakları nazikçe sundukları için cilt sonunda anılan kütüphanelere teşekkür edilir.

Münih, İlkbahar 2000 — Ernst-Günter Heinemann